Naar de kindertherapeut

kindertherapeutHoe leg je aan een kind uit dat het op gesprek gaat bij een therapeut, wat dit inhoudt en wat het kan verwachten? Zowel ouders, doorverwijzers als therapeuten worden met deze vragen geconfronteerd en willen dit zo genuanceerd en begrijpelijk mogelijk uitleggen. Het is natuurlijk een hele uitdaging om de juiste toon te vinden om het kader van een kindertherapie te scheppen. Psychologen-psychotherapeuten Nicole Vliegen en Lieve Van Lier ervaarden dit ook en ontwikkelen daarom een kort boek dat als hulp en leidraad kan dienen om therapie aan te brengen aan kinderen.

Hoofdrol voor het visuele
Het resultaat van hun inspanningen is ‘Naar de kindertherapeut’: in 38 pagina’s wordt er een kader voor therapie geschetst en komt er ook wat psycho-educatie op kindermaat aan bod. Het visuele speelt hierbij de hoofdrol: een mooie, kleurrijke lay-out, met leuke en grote illustraties die verschillende concepten helder illustreren. Eerst worden verschillende emoties en problemen die kinderen kunnen ervaren doorlopen en vervolgens worden er een aantal manieren aangehaald waarmee ze mogelijk al hebben geprobeerd om hun problemen op te lossen. Het tweede deel van het boek focust op de volgende stap: blijkt die eigen aanpak niet voldoende, of heeft een kind meer hulp nodig dan de directe omgeving kan bieden, dan kan het terecht bij de kindertherapeut. Wat het daar doet en hoe kindertherapie in zijn werk gaat – zoals locatie, frequentie van bezoeken… – worden vervolgens beschreven. Ten slotte wordt er ook benadrukt dat therapie een geleidelijk proces is waar een miraculeuze, snelle oplossing meestal niet bij hoort en dat de ouders  zelf ook actief worden betrokken.

Onderbouwd
Wanneer je het boek doorneemt, valt op dat de essentie telkens bondig in woord en een bijhorend beeld wordt samengevat. De auteurs hebben allebei een psychodynamische achtergrond, maar de formuleringen zijn neutraal en bieden een vrij algemeen kader dat bruikbaar is voor psychologen en psychotherapeuten van verschillende stromingen en achtergronden. Het inzetten van een boek om psychotherapie bij kinderen te kaderen klinkt niet alleen leuk, het is effectief ook wetenschappelijk onderbouwd. De auteurs halen zelf aan dat uit de internationale literatuur is gebleken dat het belangrijk is om het concept van psychotherapie duidelijk uit te klaren met het kind en daarnaast ook de verwachtingen en doelstelling voldoende uit te klaren. Dit boekje kan hier zeker aan bijdragen. Daarnaast hebben illustraties ook een grote toegevoegde waarde in therapie om communicatie met het kind te faciliteren.

Met werkboek
In begeleidende werkboek dat gratis online te downloaden is, worden dezelfde woorden en beelden van het boek gebruikt. Kind, ouders en therapeut kunnen hier gezamenlijk mee aan de slag. Deze werkbladen lijken een grote meerwaarde te zijn, maar waren op het moment van schrijven helaas nog niet beschikbaar – het blijft hier dus nog even op wachten. Om ten slotte toch een kleine tekortkoming aan te halen: de tekeningen zijn heel mooi, maar stralen – net als de namen van de kinderen – wel weinig diversiteit uit. Multiculturaliteit is ook in kindertherapie een realiteit  en daar wordt er niet echt rekening mee gehouden. De hoofdrolspelers ogen op een minder valide meisje na vrij ‘generiek’. Dit lijkt dan ook een gemiste kans om zo veel mogelijk jonge cliënten herkenbare rolmodellen aan te reiken en identificatie te faciliteren.

Lectuur en praktische tool
In conclusie springt ‘Naar de kindertherapeut’ in het oog, maar niet alleen door de aantrekkelijke lay-out. De goed doordachte structuur en het zorgvuldig uitgebouwd kader maakt het niet alleen interessante lectuur voor iedereen die op de een of andere manier bij kindertherapie wordt betrokken, het kan ook een praktische tool zijn om in de praktijk geregeld naar terug te grijpen.

Meer lezen? Naar de kindertherapeut. Nicole Vliegen, Lieve Van Lier & Mark Borgions. Acco Uitgeverij. ISBN: 9789033495342.

Dit artikel is ook verschenen in Psychologos. Download het hier in de originele lay-out.

Black Dog. Leven met een depressie

Iedereen heeft ooit wel eens last van depressieve gevoelens. Bij zowat 15% van alle Belgen evolueren deze echter naar een depressie. Het is dan ook geen verrassing dat hier al veel over is geschreven: ettelijke zelfhulpboeken en behandelprotocollen die zijn uitgewerkt door experten, maar evengoed ook talloze literaire werken die ontstaan zijn vanuit persoonlijke ervaringen. In onze beeldcultuur is depressie echter relatief afwezig: de persoon die met de handen in het haar zit is een veelgebruikt stereotype, maar daar blijft het vaak ook bij. De Australiër Matthew Johnstone probeert hier verandering in te brengen. Hij ontwierp een kort ‘prentenboek’ van 48 pagina’s. Hierin schetst hij het verhaal van zijn leven met depressie aan de hand van paginagrote illustraties met een minimum aan tekst.

Viervoeter met grillen
Om depressie vorm te geven maakt de auteur gebruik van de metafoor van een zwarte viervoeter. De hond, traditioneel de beste vriend van de mens, werd in een ver verleden ooit nog beschouwd als de boodschapper van de dood. Het was echter de Britse staatsman Winston Churchill die de term in de Angelsaksische wereld gemeengoed maakte. Doorheen zijn leven werd hij namelijk frequent geconfronteerd met depressieve episodes, of zoals hij het noemde: zijn ‘black dog’.

De illustraties zijn heel herkenbaar, soms ludiek, maar ook intriest. De hoofdrolspeler in het verhaal moet vaak de grillen van zijn hond ondergaan, tegen wil en dank. Zo maakt Black dog maakt hem bijvoorbeeld lusteloos, negatief, zwak, schaamtevol, maar ook kregelig. Elke prent is hierbij zowel letterlijk als figuurlijk een mooie illustratie van de machteloosheid waar veel mensen met een depressie mee kampen. Iets meer dan de helft van het boek focust op de problemen waar iemand met een depressie mee kan worden geconfronteerd, terwijl in de tweede helft van het boek wordt getoond hoe het hoofdpersonage besluit om de problemen aan te pakken en de weg naar ‘genezing’ aanvat. Deze overgang van een probleemsituatie naar een oplossingsgericht handelen gebeurt vrij abrupt en voelt misschien wat naïef en kortzichtig aan. Niettemin schetst het boek toch wel een genuanceerd beeld van wat depressie is, hoe het aan te pakken en ermee te leren leven.

Duizend woorden
Het boek heeft dan ook een dubbele functie. Wie geconfronteerd wordt met een depressie kan het enerzijds gebruiken om de eigen situatie aan zijn of haar omgeving te verduidelijken. Anderzijds brengt het boek ook een hoopvol, positief verhaal. Het is niet bedoeld als zelfhulpboek, maar iemand met depressie kan zich hier waarschijnlijk wel in herkennen en zich er misschien ook aan optrekken. Daarnaast klinkt het misschien cliché, maar een beeld zegt vaak meer dan duizend woorden. Dat er in clichés vaak een grond van waarheid zit, zal Matthew zeker ook niet ontgaan zijn: deze recensie vraagt veel meer woorden om het boek toe te lichten, dan hij met zijn simpel doordacht verhaal en sobere illustraties nodig had om het te brengen. Alleen al omwille van deze unieke aanpak is het een boek om zeker eens te lezen.

Meer lezen? Black Dog. Leven met een depressie. Matthew Johnstone. Uitgeverij Acco. ISBN: 9789033485817.